ترمه

ترمه‌ که‌ بافت‌ آن از اوايل‌ دوره‌ ي صفويه‌ در ايران رواج يافته و هم‌ اينک يزد و کرمان مراکز ‌اصلي توليد آن بشمار مي‌رود، نوعي‌ پارچه‌ ي ظريف‌ است‌ که‌ از پشو لط‌يف يا کرک و با‌طرحهاي تزييني گوناگون بافته مي‌شود. در مورد زادگاه ترمه‌ بين محققان اختلاف نظ‌ر زيادي‌‌وجود دارد و در اين‌ رابط‌ه‌ گروهي‌ را عقيده بر اين‌ است‌ که‌ ترمه‌ در کشمير متولد شده و از ‌آنجا به‌ ايران راه يافته و عده ي ديگري معتقدند که‌ مبتکر بافت‌ ترمه‌ ايرانيان بوده‌اند و اين‌‌متاع مثل خيلي از ديگر انواع صنايع‌ ايراني‌ مورد استقبال و اقتباس مردم‌ ساير نقاط جهان‌قرار گرفته است‌.‌ ادامه مطلب >>>

منبع : پایگاه علمی پژوهشی فرش ایران

ترمه بافي هنر ظريف و زيبايي كه قدمت آن در ايران به اوايل دوره صفويه برمي گردد و محل بافت آن كرمان و يزد است، اكنون با كم توجهي اي كه براي حفظ و احياي آن صورت گرفته، رو به فراموشي است.
به گزارش «ميراث خبر»، ترمه پارچه اي بادوام و ظريف است كه با كرك، پشم و يا ابريشم و از دو سري نخ تار و پود بافته مي شود كه پود در پشت پارچه به صورت آزاد قرار دارد و به همين دليل تراكم پودي آن زياد است.
كمبود استادكاران ماهر در اين زمينه و وجود اساتيد كه گرد پيري و ناتواني بر آنها چيره شده يكي از دلايل فراموشي اين هنر است. «الهه صفاريان»،از مسئولان واحد هنرهاي سنتي ميراث فرهنگي استان كرمان با تاييد اين مطلب مي گويد: «تنها يك نفر در روستاي هوتك كه در شمال كرمان قرار دارد به اين هنر مي پردازد. بارها و بارها جواناني را به عنوان هنرجو نزد او فرستاده ايم كه اين هنر را به آنها ياد دهد. ولي او يا قدرت بيان ندارد و نمي تواند درست آموزش دهد و يا اين كه مانند استادكاران قديمي نمي خواهد آموزش دهد.»
هر چند در گذشته نقوش بافته شده بر پارچه هاي ترمه بسيار متنوع بود، اما اكنون تنها سروهاي خميده كه اصطلاحا به آنها بته جقه می گويند، طرح هاي بافته شده بر پارچه هاي ترمه هستند. عدم كاربرد ترمه در زندگي امروز نيز مي تواند دليل ديگري براي فراموشي آن باشد چرا كه در گذشته از ترمه به عنوان چارقد، رويه لحاف، پرده، سفره، جانمازي و پارچه لباسی استفاده مي شده است.
اما ظاهرا در استان يزد در گذشته اي نه چندان دور كارگاه نساجي سنتي راه اندازي شده بود كه در آن، احرامي بافي،دارايي بافي كه هر دو در حال منسوخ شدن بودند، احيا شد و قرار بود زري بافي و ترمه بافي هم به اين مجموعه اضافه شود، ولي به دلايلي اين امر انجام نپذيرفت. «سيد عبدالمجيد شريف»، مدير پژوهشكده هنرهاي سنتي سازمان ميراث فرهنگي در اين باره مي گويد: «متاسفانه مديريت گذشته _ اداره كل ميراث فرهنگي استان يزد باعث تعطيلي اين كارگاه شد.»
وي تاكيد مي كند در صورتي كه بخواهند دوباره كارگاه نساجي سنتي را راه اندازي كنند مي توانند وام مورد نياز خود را براي تجهيز كارگاه از سازمان مديريت و برنامه ريزي استان بگيرند.
اما «سيد محمد بهشتي»، مدير كنوني اداره كل ميراث فرهنگي استان يزد مي گويد: «در حال حاضر به دنبال يافتن دستگاه سنتي ترمه بافي و تعمير و استفاده از آن هستيم.»
در دنياي صنعتي امروز، نمي توان از صنعتي شدن هنرهاي سنتي جلوگيري كرد. و به همين خاطر وجود كارخانه هاي ترمه بافي كه ترمه را با همان طرح و به وسيله ماشين مي بافند را مي توان دليل ديگري براي فراموشي اين هنر دانست.
«عماد تشكري»، مسئول صنايع دستي استان يزد در اين باره مي گويد: «اگر استاد كاري بتواند در طول روز يك متر ترمه ببافد ماشين مي تواند همان ترمه را با همان طرح و در متراژ بسيار بيشتر ببافد. سختي بافت ترمه دستي و بزرگي بيش از حد دستگاه ترمه بافي با امكانات و شرايط زيستي امروز جور در نمي آيد و تنها كاري كه از دست ما برمي آيد حفظ اين هنر به عنوان نمادي از نساجي سنتي ايران است.»
وي اظهار اميدواري كرد به زودي كارگاه آموزشي براي ترمه بافي در مديريت صنايع دستي اين استان داير مي شود. همچنان كه دارايي بافي كه در حال منسوخ شدن بود توسط مديريت صنايع دستي اين استان احيا شد و در حال حاضر 20 الي 30 نفر به اين هنر مشغولند.
حمايت دولت و مسئولان از هنرمندان هنرهاي سنتي در تامين معاش آنها مي تواند هم در جلوگيري از فراموشي اين هنرها كه نماينده فرهنگ و هنر ايران است و هم در استقبال جوانان به اين هنرها و اشتغال زايي و در نهايت صادرات و ارزآوري به كشور موثر باشد.

پایگاه علمی پژوهشی فرش ایران